MENU

┼ápeka─Źky?

U┼ż ┼żiadne ┼ípeka─Źky. Kr├ítka ├║den├í klob├ísa s k├║skami slaniny m├í v sloven─Źine kodifikovan├║ podobu ┼ípek├í─Źik, o ─Źom sa m├┤┼żete presved─Źi┼ą aj v slovn├şkoch slovensk├ęho jazyka spr├şstupnen├Żch na str├ínke Jazykovedn├ęho ├║stavu ─Ż. ┼át├║ra SAV. Ne┼żivotn├ę podstatn├ę meno ┼ípek├í─Źik sa sklo┼łuje so zachov├ívan├şm samohl├ísky ÔÇ×iÔÇť, t. j. zo ┼ípek├í─Źika, k ┼ípek├í─Źiku, so ┼ípek├í─Źikom, dva ┼ípek├í─Źiky, zo ┼ípek├í─Źikov at─Ć. Podobn├ę Sal├ím? ­čŹö Gastron├│mia Vinot├ęka? ­čŹö Gastron├│mia, ­čŤĺ Obchod
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Špáratko?

Slovo ┼íp├íratko je ─Ćal┼í├şm ─Źechizmom s koncovkou -tko. Ide o nespisovn├Ż (sub┼ítandardn├Ż) v├Żraz. Tenk├ę zahroten├ę drievko na ─Źistenie medzizubn├Żch priestorov sa v spisovnej sloven─Źine naz├Żva ┼íp├íradlo. Podobn├ę ─Żadov├í dr┼ą? ­čŹö Gastron├│mia Pomaz├ínka? ­čŹö Gastron├│mia
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Lan├Ż┼ż?

Huba nev├íbneho vzh─żadu rast├║ca pod zemou, charakteristick├í svoj├şm h─żuzovit├Żm tvarom sa v sloven─Źine ozna─Źuje ako h─żuzovka. Etymol├│giu ─Źesk├ęho n├ízvu lan├Ż┼ż d├íva Etymologick├Ż slovn├şk jazyka ─Źesk├ęho do s├║vislosti s jele┼łou zverou, ktor├í si takisto rada pochutnala na h─żuzovk├ích a vyhrab├ívala ich zo zeme, konkr├ętne so slovom la┼ł. M├íte radi pralinky? Nesk├┤r sa pod─ża huby v tvare hrudky ─Źi h─żuzy pomenovali aj cukr├írensk├ę v├Żrobky, a to plnen├ę bonb├│ny ÔÇô pralinky. Podobne ako v in├Żch jazykoch, aj v ─Źe┼ítine sa ─Źasom roz┼í├şril v├Żznam p├┤vodn├ęho pomenovania huby h─żuzovky aj na pomenovanie cukrovinky. V ─Źe┼ítine k tomu zrejme prispela aj skuto─Źnos┼ą, ┼że huby h─żuzovky tu boli dlh┼í├ş ─Źas prakticky nedostupn├ę a p├┤vodn├í motiv├ícia slova lan├Ż┼ż sa zahmlila. Roz┼í├şri┼ą podobn├Żm sp├┤sobom v├Żznam v├Żrazu h─żuzovka v sloven─Źine sa v┼íak ned├í a slovo h─żuzovka sa nehod├ş na pomenovanie cukr├írensk├ęho v├Żrobku. Slov├í ako truffe, truffle, Tr┼▒ffel ─Źi lan├Ż┼ż sa odpor├║─Źa preklada┼ą do sloven─Źiny opisom pod─ża kontextu bu─Ć ako n├ízvy bonb├│nov a ─Źokol├íd: ─Źokol├ídov├í hrudka/gu─żka, kr├ęmov├Ż bonb├│n, bonb├│n s kr├ęmovou n├ípl┼łou, kr├ęmov├í pralinka, pralinka/─Źokol├ída s kakaovokr├ęmovou n├ípl┼łou, alebo ako pomenovanie polotovaru, materi├ílu (─Źokol├ídovokr├ęmov├í/kakaovokr├ęmov├í/kr├ęmov├í) n├ípl┼ł, ─Źokol├ídov├Ż, kakaov├Ż kr├ęm. ─Äal┼íie pr├şklady: lan├Ż┼żov├ę figurky (CZ) Ôćĺ plnen├ę ─Źokol├ídov├ę fig├║rky alebo fig├║rky s ─Źokol├ídov├Żm kr├ęmom k├ívov├ę lan├Ż┼że (CZ) Ôćĺ bonb├│ny s kr├ęmovou k├ívovou n├ípl┼łou […]
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

┼Ż─║tko a bielko?

Vn├║torn├í ┼żlt├í ─Źas┼ą vajca obsahuj├║ca l├ítky na v├Ż┼żivu z├írodku sa v spisovnej sloven─Źine naz├Żva ┼ż─║tok. Prieh─żadn├í lepkav├í tekutina, ktor├í varen├şm zbelie sa vol├í bielok. Treba v┼íak spomen├║┼ą, ┼że v slovn├şku n├íjdeme aj slovo bielko, ale to zase vyjadruje bielu neprieh─żadn├║ vrstvu na povrchu o─Źnej gule. Pri varen├ş teda pou┼ż├şvame ┼ż─║tok a bielok. Podobn├ę Kel├şmok? ­čĺÄ Veci, ­čŹö Gastron├│mia Hamburgre? ­čŹö Gastron├│mia
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Párka?

Pomenovanie ├║den├írskeho v├Żrobku, ktor├Ż sa ─Źasto pred├íva vo dvojici, teda v p├íre, sa naz├Żva p├írok a tvar p├írka m├í iba v genit├şve jednotn├ęho ─Ź├şsla, t. j. pros├şm si polievku, ale bez p├írka. Slovo p├írok je ne┼żivotn├ę podstatn├ę meno mu┼żsk├ęho rodu, ktor├ę sa sklo┼łuje pod─ża vzoru dub, spr├ívne je teda spojenie dva p├írky. V├Żraz ┼żensk├ęho rodu p├írka je nespisovn├Ż, ale pou┼ż├şva sa v niektor├Żch regi├│noch Slovenska. Zrejme to s├║vis├ş so skuto─Źnos┼ąou, ┼że v niektor├Żch n├íre─Źiach sa pou┼ż├şva v├Żraz p├írka na pomenovanie dvojice, p├íru. Podobn├ę Kardam├│n? ­čŹö Gastron├│mia Lan├Ż┼ż? ­čŹö Gastron├│mia
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Tringelt?

Dobrovo─żn├í pe┼ła┼żn├í odmena za obsluhu sa naz├Żva prepitn├ę, resp. obslu┼żn├ę. Slovo tringelt je nespisovn├ę. ─îasto sa spom├şna aj podoba sprepitn├ę. Toto slovo sa nach├ídzalo v starom Slovn├şku slovensk├ęho jazyka z r. 1959 ÔÇô 1968. Aktu├ílne by sa v┼íak malo objavi┼ą u┼ż aj v Slovn├şku s├║─Źasn├ęho slovensk├ęho jazyka. Podobn├ę Pa┼ítika? ­čŹö Gastron├│mia Cvik─ża? ­čŹö Gastron├│mia
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Hamburgre?

Podobn├ę P├írka? ­čŹö Gastron├│mia Pamlsok? ­čŹö Gastron├│mia, ­čÉż Zvierat├í
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Mlsn├Ż?

Podobn├ę Granad├şrsky pochod? ­čŹö Gastron├│mia ─Żadov├í dr┼ą? ­čŹö Gastron├│mia
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

L├şzatko?

V├Żraz l├şzatko nie je spisovn├Ż. Ako mnoh├ę ─Ćal┼íie nespisovn├ę slov├í, aj toto poch├ídza z ─Źe┼ítiny, v ktorej sa ─Źasto podstatn├ę men├í tvoria pr├şponou ÔÇôtko. V sloven─Źine je to v├Ą─Ź┼íinou nahraden├ę pr├şponou ÔÇôdlo. Jednou z v├Żnimiek je pr├íve l├şzanka. Podobn├ę Lan├Ż┼ż? ­čŹö Gastron├│mia Zakysan├í smotana? ­čŹö Gastron├│mia
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Pomazánka?

Roztierate─żn├í zmes z rozli─Źn├Żch potrav├şn upraven├í na natieranie chleba a pe─Źiva sa naz├Żva n├ítierka. Slovo pomaz├ínka patr├ş medzi tzv. ─Źechizmy, a preto je v sloven─Źine nespisovn├ę. Podobn├ę ┼áampi├│n? ­čŹö Gastron├│mia Km├şn? ­čŹö Gastron├│mia
─î├şta┼ą ─Ćalej ›