MENU

Plesniv├Ż syr?

Samozrejme, spojenie plesniv├Ż syr je spisovn├ę. V tomto pr├şpade ide ─Źasto o nespr├ívne pou┼żitie v komunik├ícii, a to dokonca aj v ozna─Źen├ş pred├ívan├Żch produktov. Plesniv├Ż syr je napadnut├Ż ples┼łou a nevhodn├Ż na konzum├íciu! Ples┼łov├Ż syr je druh syra, ktor├Ż obsahuje u┼í─żachtil├║ plese┼ł. Mimochodom, ┼żiadna pliese┼ł! Podobn├ę Makadamov├ę orechy? ­čŹö Gastron├│mia S├║sto? ­čŹö Gastron├│mia
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Oplátka?

Kus tenk├ęho krehk├ęho pe─Źiva z nekysnut├ęho cesta mo┼żno naz├Żva┼ą obl├ítka i opl├ítka. Slovo opl├ítka sa v star┼íom Slovn├şku slovensk├ęho jazyka z roku 1960 aj v Kr├ítkom slovn├şku slovensk├ęho jazyka z roku 2003 uv├ídza ako n├íre─Źov├ę, teda nespisovn├ę. V Pravidl├ích slovensk├ęho pravopisu z roku 2013 a v Slovn├şku s├║─Źasn├ęho slovensk├ęho jazyka z roku 2021 to u┼ż neplat├ş a slovo opl├ítka sa stalo plnohodnotn├Żm variantom slova obl├ítka. Spr├ívne si teda m├┤┼żeme pochutna┼ą na obl├ítkach i opl├ítkach. Podobn├ę ─îabajsk├í klob├ísa? ­čŹö Gastron├│mia Pamlsok? ­čŹö Gastron├│mia, ­čÉż Zvierat├í
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Serv├ştok?

┼átvorcov├Ż kus l├ítky alebo jemn├ęho papiera pou┼ż├şvan├ęho pri jeden├ş alebo na balenie potrav├şn m├í v sloven─Źine dve spr├ívne pomenovania. ─îastej┼íie sa pou┼ż├şva serv├ştka v ┼żenskom rode, ale treba spomen├║┼ą aj rovnako spisovn├Ż serv├ştok v mu┼żskom rode. Podobn├ę Donut? ­čŹö Gastron├│mia Denko? ­čĺÄ Veci, ­čŹö Gastron├│mia
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Pizzer?

Slovom pizzaiolo sa v talian─Źine ozna─Źuje kuch├ír, ktor├Ż sa zaober├í pr├şpravou pizze. Ke─Ć┼że na Slovensku sa v minulosti tak├íto profesia osobitne nevykon├ívala, nemala v sloven─Źine ani svoje ┼ípeci├ílne pomenovanie a na ozna─Źenie toho, kto ob─ż├║ben├ę talianske jedlo v re┼ítaur├ícii pripravoval, posta─Źovalo slovo kuch├ír. Ke─Ć┼że pizza si ve─żmi r├Żchlo z├şskala ob─żubu aj u slovensk├Żch konzumentov, poci┼ąovala sa potreba pomenova┼ą osobu, ktor├í ju pripravuje. Slovo kuch├ír u┼ż nevystihovalo ├║zku odbornos┼ą tejto (v Taliansku) historickej profesie. Pod─ża dokladov z internetu sa popri p├┤vodnom ozna─Źen├ş pizzaiolo (ktor├ę sa zaradilo do 3. vydania Ve─żk├ęho slovn├şka cudz├şch slov z roku 2003 vo v├Żzname ÔÇ×kuch├ír alebo ┼í├ęfkuch├ír v pizzeriiÔÇť) ─Źi viacslovnom opisnom pomenovan├ş dnes v sloven─Źine pou┼ż├şvaj├║ aj jednoslovn├ę podoby pizzer, pizz├ęr┬áalebo pizziar. V┼íetky tri podoby vznikli rovnak├Żm slovotvorn├Żm postupom ÔÇô pridan├şm pr├şpony (-er, -├ęr, -iar) k z├íkladu pizz-. P├şpony -er a -├ęr s├║ ─Źast├ę pri slov├ích anglick├ęho, resp. franc├║zskeho p├┤vodu, napr. boxer, d├şler, developer, asfalt├ęr, dizajn├ęr, dabl├ęr, mask├ęr. Pr├şponou -iar sa tvoria ─Źasto pomenovania profesi├ş, ktor├Żch v├Żchodiskov├ę slovo m├í m├Ąkk├ę zakon─Źenie a je dom├íceho p├┤vodu, napr. oce─ż ÔÇô oceliar, k├┤┼ł ÔÇô koniar, smeti ÔÇô smetiar, ale aj cudzieho p├┤vodu, pri─Źom odvodzovac├ş z├íklad nemus├ş ma┼ą m├Ąkk├ę zakon─Źenie, napr. g├Ż─Ź ÔÇô g├Ż─Źiar, m├ş─ża ÔÇô m├şliar, farba ÔÇô farbiar, […]
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Zakysaná smotana?

Pr├şdavn├ę meno zakysan├Ż je ─Źesk├ę. Je odvoden├ę od slovesa zakysat. V ─Źe┼ítine sa v├Żrazom zakysan├í smetana ozna─Źuje kysl├í smotana, v├Żrazu zakysan├ę v├Żrobky v sloven─Źine zodpoved├í pomenovanie kyslomlie─Źne v├Żrobky. ─îesk├ęmu slovu z├íkys zodpoved├í slovensk├ę slovo z├íkvas. Aj vo v├Żnose, ktor├Żm sa vyd├íva hlava Potravinov├ęho k├│dexu SR upravuj├║ca mlieko a v├Żrobky z mlieka, sa pou┼ż├şva v├Żraz kyslomlie─Źne v├Żrobky. Sortiment kyslomlie─Źnych v├Żrobkov sa ┼ípecifikuje pod─ża druhu pou┼żit├Żch kyslomlie─Źnych bakt├ęri├ş (probiotick├Żch, kef├şrov├Żch at─Ć.). Pod─ża kult├║ry pou┼żitej pri v├Żrobe m├┤┼żeme hovori┼ą o kyslom mlieku, ak sa pou┼żij├║ kvasinky, ide o zakvasen├ę mlieko. ─îesk├ęmu slovu z├íkys zodpoved├í slovensk├ę slovo z├íkvas. Podobn├ę ┼ápeka─Źky? ­čŹö Gastron├│mia Zakysan├í smotana? ­čŹö Gastron├│mia
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Sma┼żi┼ą?

Sloves├í pra┼żi┼ą a sma┼żi┼ą s├║ synonym├í, maj├║ rovnak├Ż v├Żznam ÔÇ×tepelne upravova┼ą na rozp├ílenom tuku alebo nasuchoÔÇť. Synonym├í s├║ aj ich predponov├ę tvary vypr├í┼ża┼ą a vysm├í┼ża┼ą. Podobn├ę Raj─Źina? ­čŹö Gastron├│mia Plesniv├Ż syr? ­čŹö Gastron├│mia
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Raj─Źina?

Obe pomenovania raj─Źina aj paradajka s├║ spisovn├ę, pri─Źom ich dop─║┼ła e┼íte slovo raj─Źiak, ─Źo je odborn├Ż botanick├Ż n├ízov rastliny. V┼íetky tri slov├í sa uv├ídzaj├║ v Pravidl├ích slovensk├ęho pravopisu aj v Kr├ítkom slovn├şku slovensk├ęho jazyka. Podobn├ę Tringelt? ­čŹö Gastron├│mia Makadamov├ę orechy? ­čŹö Gastron├│mia
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

─Żadov├í dr┼ą?

Ob─żubujete ─żadov├║ dr┼ą? Vysk├║┼íajte ─żadov├║ drvinu. Je to presne to ist├ę, iba┼że spisovn├ę. V jazykovej praxi sa ─Źasto stret├íme so slovesom drti┼ą. Od slovesa drti┼ą je utvoren├ę aj podstatn├ę meno drti─Ź ako pomenovanie stroja, ktor├Ż vykon├íva t├║to ─Źinnos┼ą. Podstatn├ę meno dr┼ą je zase v├Żsledkom drtenia. V┼íetko by bolo v poriadku a┼ż na skuto─Źnos┼ą, ┼że tieto slov├í nepatria do spisovnej sloven─Źiny. Na Slovensku drv├şme. Drvi─Źka drv├ş odpad, kon├íre, ─żad, a preto vo v├Żsledku napokon vznik├í drvina. Komu sa ─żadov├í drvina nep├í─Źi, nech to jednoducho sk├║si s rozdrven├Żm ─żadom, len nie s dr┼ąou! Podobn├ę Pomaz├ínka? ­čŹö Gastron├│mia Porcova┼ą? ­čŹö Gastron├│mia
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Denko?

Oby─Źajne dreven├Ż predmet obd─║┼żnikov├ęho alebo okr├║hleho tvaru, ur─Źen├Ż na kr├íjanie m├Ąsa, zeleniny a in├Żch potrav├şn sa spisovne naz├Żva lop├ír. Dosku na kr├íjanie m├┤┼żeme nazva┼ą aj lop├írik, ─Źo je zdrobnenina. Nespisovn├ę slovo denko sa v na┼íich slovn├şkoch nenach├ídza a objavuje sa iba v n├íre─Źiach. Podobn├ę Leh├ítko? ­čĆá┬áB├Żvanie, ­čĺÄ Veci Oma─żov├ínka? ­čĺÄ Veci
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Paštika?

Pa┼ít├ęta je pokrm z pomletej pe─Źene alebo m├Ąsa. Slovo pa┼ít├ęka alebo pa┼ítika s├║ nespisovn├ę a patria medzi n├íre─Źov├ę slov├í. Samozrejme, ┼że nespisovn├í je aj odvodenina pa┼ítik├ír. Podobn├ę Km├şn? ­čŹö Gastron├│mia Makadamov├ę orechy? ­čŹö Gastron├│mia
─î├şta┼ą ─Ćalej ›