MENU

Oblok?

Obidve slov├í okno aj oblok s├║ v sloven─Źine spisovn├ę a navz├íjom synonymn├ę. Uv├ídzaj├║ sa aj v Pravidl├ích slovensk├ęho pravopisu a v Kr├ítkom slovn├şku slovensk├ęho jazyka. Podoba obl├┤k nie je spr├ívna, dvojhl├íska ├┤ sa uplat┼łuje iba v zdrobnenej podobe obl├┤─Źik. Podobn├ę Oh┼łuvzdorn├Ż? ­čĆá┬áB├Żvanie, ­čĺ╗┬áTechnika Pr├ídlo? ­čĆá┬áB├Żvanie, ­čÖé ┼Żeny a mu┼żi
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

┼Żmolky?

V ─îesko-slovenskom slovn├şku (1979) sa uv├ídza pri ─Źeskom slove ┼żmolek slovensk├Ż ekvivalent hr─Źka. Jedn├Żm z v├Żznamov slova hr─Źka je nie─Źo skr├║ten├ę do gule, do uzla. Pr├íve preto sa aj mali─Źk├Ż uzl├şk (chum├í─Ź) v tvare gu─żky zo syntetick├Żch, naj─Źastej┼íie z polyesterov├Żch vl├íkien na povrchu oble─Źenia naz├Żva hr─Źka. Pr├şstroj na odstra┼łovanie hr─Źiek z oble─Źenia sa spr├ívne pomen├║va ako odstra┼łova─Ź hr─Źiek a ┼żiadny od┼żmolkov├íva─Ź. Ke─Ć sa pozrieme do Slovn├şka spisovn├ęho jazyka ─Źesk├ęho zist├şme, ┼że ┼żmolek je ÔÇ×drobn├Ż kousek vznikl├Ż ┼żmolen├şm zvlh─Źen├ę hmotyÔÇť. To znamen├í, ┼że ┼żmolek sa s├şce v ─Źe┼ítine nach├ídza, ale vyjadruje nie─Źo in├ę. Podobn├ę Sada? ­čĆá┬áB├Żvanie V├ílenda? ­čĆá┬áB├Żvanie, ­čĺÄ Veci
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Oh┼łuvzdorn├Ż?

Ako sa uv├ídza v Synonymickom slovn├şku sloven─Źiny, pr├şdavn├ę men├í oh┼łuvzdorn├Ż, oh┼łovzdorn├Ż, ale aj ┼żiaruvzdorn├Ż s├║ neodborn├ę. Vec, ktor├í nem├í schopnos┼ą horie┼ą je nehor─żav├í. Preto spr├ívne hovor├şme o nehor─żavom materi├íli a opakom je hor─żav├Ż materi├íl. Podobn├ę ┼átelova┼ą? ­čĺ╗┬áTechnika Oblok? ­čĆá┬áB├Żvanie
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Alej?

V pr├şru─Źk├ích s kodifika─Źnou platnos┼ąou, t. j. v Kr├ítkom slovn├şku slovensk├ęho jazyka (2003) a v Pravidl├ích slovensk├ęho pravopisu (2000), ktor├ę n├íjdete aj v elektronickej verzii na str├ínke Jazykovedn├ęho ├║stavu ─Ż. ┼át├║ra SAV, sa uv├ídza pomenovanie cesty lemovanej z oboch str├ín stromami iba v podobe aleja. V najnov┼íom Slovn├şku s├║─Źasn├ęho slovensk├ęho jazyka A ÔÇô G (2006) sa v┼íak u┼ż uv├ídzaj├║ dve podoby ÔÇô alej i aleja ako rovnocenn├ę spisovn├ę v├Żrazy. Podobn├ę Parapeta? ­čĆá┬áB├Żvanie My─Źka? ­čĆá┬áB├Żvanie, ­čĺ╗┬áTechnika, ­čĺÄ Veci
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Tapac├şrovan├ę?

V├Żraz, ktor├Ż poznaj├║ mnoh├ş majitelia ├íut. Tapac├şr a tapac├şrovan├ę dvere ─Źi sedadl├í. Je mi ─ż├║to, ale tak├ę slov├í na┼ía sloven─Źina nepozn├í. Ide o slovo, ktor├ęho v├Żznam uh├ídnete len ┼ąa┼żko, ak ho naozaj nepozn├íte. Pomen├║va toti┼ż ─Źal├║nen├ę veci, hlavne n├íbytok. Tak┼że, tapac├şrovan├ę sedadlo je v skuto─Źnosti ─Źal├║nen├ę sedadlo. Podobn├ę Plevel? ­čĆá┬áB├Żvanie Kupelka? ­čĆá┬áB├Żvanie
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Hmo┼żdinka?

Dut├í plastov├í pom├┤cka na upev┼łovanie skrutiek do steny, (plastov├í) rozperka sa v be┼żnej hovorovej re─Źi ozna─Źuje ─Źesk├Żm slovom hmo┼żdinka. ─îo na to sloven─Źina? Spisovn├ę ekvivalenty ─Źesk├ęho slova hmo┼żdinka s├║ pr├şchytka, kol├şk, kl├ítik, kotva, kotvi─Źka, rozperka, pri─Źom naj─Źastej┼íie sa pou┼ż├şva posledn├ę z nich ÔÇô rozperka). V┼íetky spom├şnan├ę slov├í n├íjdete pri hesle hmo┼żdinka v Kr├ítkom slovn├şku slovensk├ęho jazyka. ─îesk├║ hmo┼żdinku n├íjdeme v najnov┼íom Slovn├şku s├║─Źasn├ęho slovensk├ęho jazyka, ale s ozna─Źen├şm, ┼że ide iba o hovorov├ę slovo. To znamen├í, ┼że slovo nie je vhodn├ę pou┼ż├şva┼ą v ofici├ílnej komunik├ícii napr. pri pomenovan├ş spom├şnan├ęho produktu v predajni. Podobn├ę Z├íhlavok? ­čĆá┬áB├Żvanie Pliese┼ł? ÔŁĄ´ŞĆ Zdravie, ­čĆá┬áB├Żvanie
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Pr├şstelok?

Pr├şstelok s ├║lo┼żn├Żm priestorom… Naozaj? Dodato─Źne pridan├ę l├┤┼żko sa naz├Żva pr├şstelka. Ide o podstatn├ę meno ┼żensk├ęho rodu. Aj napriek tomu sa m├┤┼żeme stretn├║┼ą s nespr├ívnym mu┼żsk├Żm rodom ÔÇô pr├şstelok. Tento tvar sa v┼íak nenach├ídza v ┼żiadnom slovn├şku. Pozor aj na pr├şste─żku! V slove pr├şstelka sa ┼żiadny m├Ąk─Źe┼ł nenach├ídza, a to ani pri sklo┼łovan├ş. Podobn├ę Pokl├ídka? ­čĆá┬áB├Żvanie Nerez? ­čĆá┬áB├Żvanie
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Kopriva?

Koho aspo┼ł raz v ┼żivote nedostala t├íto rastlinka s p┼Ľhliv├Żmi ch─║pkami? Nepr├şjemn├Ż pocit zn├ímy z detsk├Żch ─Źias, ke─Ć sme tr├ívili leto vonku. Ja si na to teda spom├şnam a rovnako si spom├şnam aj na to, ke─Ć som t├║to nepr├şjemn├║, no zdraviu prospe┼ín├║ rastinku naz├Żval kopriva. Kopriva sa toti┼ż objavuje v r├┤znych n├íre─Źiach. Ke─Ć┼że n├íre─Źov├ę slov├í nepatria do spisovnej slovnej z├ísoby, ur─Źite spozn├íte aj spisovn├ę pomenovanie ÔÇô ┼żih─żava. Spr├ívne teda ide o ┼żih─żavu a dokonca aj o p┼Ľh─żavu, ─Źo je ─Ćal┼íia spisovn├í alternat├şva. Podobn├ę Pl├íca─Źka? ­čĆá┬áB├Żvanie Pokl├ídka? ­čĆá┬áB├Żvanie
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Pr├ídeln├şk?

Skri┼ła, resp. komoda, oby─Źajne aj so z├ísuvkami na ukladanie bielizne sa analogicky ozna─Źuje ako bielizn├şk. Za spisovn├ę sa v sloven─Źine pova┼żuje iba slovo bielize┼ł, ktor├ę pou┼żijeme nielen v spojeniach spodn├í bielize┼ł, ┼żensk├í bielize┼ł, p├ínska bielize┼ł, detsk├í bielize┼ł, ale aj vtedy, ke─Ć je re─Ź o oblie─Źkach a placht├ích, teda o poste─żnej bielizni. Z toho vypl├Żva, ┼że slovo pr├ídlo ani odvoden├Ż pr├ídeln├şk nepatria do na┼íej spisovnej sloven─Źiny.   Podobn├ę Oblok? ­čĆá┬áB├Żvanie My─Źka? ­čĆá┬áB├Żvanie, ­čĺ╗┬áTechnika, ­čĺÄ Veci
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Pokládka?

Pokl├ídka dla┼żby, pokl├ídka podlahy, pokl├ídka k├íblov… Ide o nespr├ívne pomenovanie ─Źinnosti, s ktorou sa m├┤┼żeme stretn├║┼ą najm├Ą v stavebn├şctve. Je tu v┼íak jeden probl├ęm. Sloveso poklada┼ą sa pou┼ż├şva iba vo v├Żznamoch: hodnoti┼ą, posudzova┼ą, oce┼łova┼ą nejako, pova┼żova┼ą, ma┼ą za, r├íta┼ą za, dr┼ża┼ą. Ani jeden z v├Żznamov nie je vhodn├Ż na vytvorenie podstatn├ęho mena pokl├ídka. Ak teda nie─Źo uklad├íme na miesto, vych├ídzame zo slovesa kl├ís┼ą. Odvoden├şm vytvor├şme pomenovanie ─Źinnosti ÔÇô kladenie dla┼żby, kladenie podlahy, kladenie k├íblov… T├Żmto sp├┤sobom s├║ vytvoren├ę aj in├ę ─Źinnosti, ako striha┼ą/strihanie, farbi┼ą/farbenie, kopa┼ą/kopanie… Do ├║vahy e┼íte pripad├í sloveso uklada┼ą, a tak m├┤┼żeme hovori┼ą aj o ukladan├ş podlahy. Podobn├ę Pokl├ídka? ­čĆá┬áB├Żvanie ┼áp├íra? ­čĆá┬áB├Żvanie
─î├şta┼ą ─Ćalej ›