MENU

Menovac├ş dekr├ęt?

V├Żznam ÔÇ×ustanovi┼ą do funkcieÔÇť sa v sloven─Źine vyjadruje slovesom vymenova┼ą, nedokonav├Ż tvar je vymen├║va┼ą, napr. minister vymen├║va predsedu a ─Źlenov komisie. Dekr├ęt, ktor├Żm sa vymen├║vaj├║ osoby do funkci├ş, sa spr├ívne naz├Żva vymen├║vac├ş dekr├ęt. Jednotliv├ę v├Żznamy slovies menova┼ą, vymenova┼ą a vymen├║va┼ą a pr├şdavn├ęho mena vymen├║vac├ş si m├┤┼żete pozrie┼ą v Kr├ítkom slovn├şku slovensk├ęho jazyka. Spojenie menovac├ş dekr├ęt, ktor├ę sa uv├ídza v star┼íom Slovn├şku slovensk├ęho jazyka (tento 6-zv├Ązkov├Ż slovn├şk vych├ídzal postupne v ┼íes┼ądesiatych rokoch), nezodpoved├í s├║─Źasnej kodifik├ícii. Podobn├ę Rok dozadu? ­čĺČ V┼íeobecn├ę Z├ítvorky ­čôŁ Kore┼ípondencia
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Kolka?

Kolky s├║ ob─ż├║ben├Ż ┼íport a rovnako aj doklad o zaplaten├ş ├║radn├Żch poplatkov. Niekedy sa v┼íak objavuje pocit neistoty, ke─Ć chceme pou┼żi┼ą jednotn├ę ─Ź├şslo. Aj ke─Ć sa s kolkami m├┤┼żeme stretn├║┼ą v dvoch ├║plne rozdielnych oblastiach, jedno je spolo─Źn├ę. V┼żdy je to jeden kolok (nie kolka). ├üno, aj v bowlingu. ­čśë Podobn├ę Krb? ­čĆá┬áB├Żvanie, ­čĺÄ Veci ┼áp├íratko? ­čĺÄ Veci, ­čŹö Gastron├│mia
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

3x neznamená trikrát

N├ísobn├ę ─Ź├şslovky s druhou ─Źas┼ąou -kr├ít m├┤┼żeme v sloven─Źine p├şsa┼ą troma sp├┤sobmi: slovom ÔÇô trikr├ít, ─Ź├şslicou a slovom ÔÇô 3-kr├ít (spojovn├şk a bez medzier), pomocou znamienka n├ísobenia ├Ś (kl├ívesov├í skratka: Alt + 0215), napr. origin├ílne s├║─Źiastky s├║ 3├Ś drah┼íie. P├şsmeno ÔÇ×xÔÇť nie je znamienko, a preto 3x nie je vhodn├Ż z├ípis. Tento sp├┤sob p├şsania sa vyu┼ż├şva napr├şklad v kr├ítkych reklamn├Żch textoch (up├║tavky, slogany) so ┼ípecifickou grafickou ├║pravou. Okrem toho m├┤┼żeme ten ist├Ż po─Źet vyjadri┼ą pomocou podstatn├ęho mena ÔÇ×razÔÇť, ktor├ę sa sklo┼łuje pod─ża vzoru dub ÔÇô 4 razy (slovami ┼ítyri razy). Podobn├ę ─îestn├ę prehl├ísenie? ­čôŁ Kore┼ípondencia, ­čĺČ V┼íeobecn├ę Odstavec? ­čôŁ Kore┼ípondencia
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Zmluva o dielo?

Spojenie s akuzat├şvom zmluva o dielo je z jazykov├ęho h─żadiska nespr├ívne. Spr├ívne m├í by┼ą podstatn├ę meno dielo v lok├íli jednotn├ęho ─Ź├şsla, teda zmluva o diele. V tejto podobe sa term├şn uv├ídza aj v pr├ívnickom terminologickom slovn├şku z r. 1952 a aj v in├Żch n├ízvoch zml├║v v pr├ívnickej terminol├│gii sa pou┼ż├şva v├Ązba s lok├ílom, napr. zmluva o bud├║cej zmluve, zmluva o d├┤chodku, zmluva o kontrolnej ─Źinnosti a pod., iba na pomenovanie zmluvy o zhotoven├ş diela mnoh├ş pr├ívnici pou┼ż├şvaj├║ vytrvalo nespr├ívne spojenie zmluva o dielo. V takejto podobe sa toti┼ż pomenovanie zmluvy uv├ídza v Ob─Źianskom z├íkonn├şku aj v Obchodnom z├íkonn├şku a zhotovovatelia pr├ívnick├Żch textov ho odpisuj├║ z jedn├ęho dokumentu do druh├ęho. Na druhej strane, v mnoh├Żch zmluv├ích sa uv├ídza aj jazykovo spr├ívna podoba zmluva o diele bez toho, ┼że by to nejak├Żm sp├┤sobom ovplyvnilo pr├ívnu hodnotu dokumentu. Podobn├ę ├Üvodzovky ­čôŁ Kore┼ípondencia 3x neznamen├í trikr├ít ­čôŁ Kore┼ípondencia
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

─îestn├ę prehl├ísenie?

Tla─Źivo, ktor├Żm sa v ├║radnom styku z├ív├Ązne nie─Źo vyjadruje, sa naz├Żva ─Źestn├ę vyhl├ísenie. Slovo vyhl├ísenie je odvoden├ę od slovesa vyhl├ísi┼ą, ktor├ę m├í v danom pr├şpade v├Żznam ÔÇ×├║radne verejne nie─Źo ozn├ími┼ąÔÇť. Sloveso vyhl├ísi┼ą aj odvoden├ę podstatn├ę meno vyhl├ísenie sa ─Źasto zamie┼łaj├║ so slovami prehl├ísi┼ą a prehl├ísenie, napr. premi├ęr prehl├ísil, sl├ívnostne prehlasujem, s├║d ju prehl├ísil za nezvestn├║. Sloveso prehl├ísi┼ą m├í v├Żznam ÔÇ×├║radne odhl├ísi┼ą a prihl├ísi┼ą na in├ę miestoÔÇť, napr. prehl├ísi┼ą adresu pobytu, prehl├ísi┼ą trval├ę bydlisko; prehl├ísenie zdravotnej pois┼ąovne. V├Żznam ÔÇ×verejne ozn├ími┼ąÔÇť, ÔÇ×d├┤razne poveda┼ąÔÇť ─Źi ÔÇ×├║radne ozna─Źi┼ąÔÇť vyjadruje sloveso vyhl├ísi┼ą, napr. premi├ęr vyhl├ísil, sl├ívnostne vyhlasujem, s├║d ju vyhl├ísil za nezvestn├║. Podobn├ę Prielom v hist├│rii? ­čĺČ V┼íeobecn├ę M├ím za to, ┼że? ­čĺČ V┼íeobecn├ę
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Mestsk├í ─Źas┼ą

N├ízov mestsk├í ─Źas┼ą sa ako v┼íeobecn├ę pomenovanie (tzv. druhov├ę ozna─Źenie) p├ş┼íe s mal├Żm za─Źiato─Źn├Żm p├şsmenom. S ve─żk├Żm za─Źiato─Źn├Żm p├şsmenom sa p├ş┼íe vlastn├Ż n├ízov mestskej ─Źasti, napr. Ra─Źa, Petr┼żalka. V Pravidl├ích slovensk├ęho pravopisu sa p├ş┼íe, ┼że v n├ízvoch miest a obc├ş p├ş┼íeme s ve─żk├Żmi za─Źiato─Źn├Żmi p├şsmenami v┼íetky plnov├Żznamov├ę slov├í (napr. Nov├ę Mesto nad V├íhom). S ve─żk├Żmi za─Źiato─Źn├Żmi p├şsmenami, v ka┼żdom plnov├Żznamovom slove, sa p├ş┼íu i n├ízvy ─Źast├ş miest a obc├ş ako administrat├şvnych jednotiek, napr. Ra─Źa, Star├ę Mesto, Dev├şnska Nov├í Ves, Petr┼żalka, ─Źi┼że aj mestsk├í ─Źas┼ą Bratislava-Ra─Źa. V spojeniach, v ktor├Żch prv├í ─Źas┼ą ozna─Źuje celok a druh├í jej s├║─Źas┼ą, sa nep├ş┼íe poml─Źka: Bratislava┬áÔÇô┬áRa─Źa, ale spojovn├şk: Bratislava-Ra─Źa, Bratislava-Petr┼żalka, Bratislava-Star├ę Mesto, Bratislava-Dev├şnska Nov├í Ves. Podobn├ę Nitran─Źan? ­čGeografia Mestsk├í ─Źas┼ą ­čGeografia, ­čôŁ Kore┼ípondencia
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Okop├şrova┼ą?

Slovo, ktor├ę pozn├íme v┼íetci, len n├ím v ┼łom ch├Żba jedno p├şsmeno. Ke─Ć sa sna┼ż├şme nie─Źo napodobni┼ą, sna┼ż├şme sa to odkop├şrova┼ą a variant bez p├şsmena ÔÇ×dÔÇť je nespr├ívny. Slovo okop├şrova┼ą sa objavuje u┼ż len v star┼íom Slovn├şku slovensk├ęho jazyka (r. 1959 ÔÇô 1968). Odpisova┼ą sa nepatr├ş! Rovnako treba spomen├║┼ą aj nespr├ívne pou┼ż├şvanie slova op├şsa┼ą, v zmysle odkop├şrova┼ą. Op├şsa┼ą znamen├í poda┼ą opis, vyrozpr├íva┼ą, charakterizova┼ą, vykresli┼ą nie─Źo/niekoho alebo pohybom zn├ízorni┼ą (dr├íhu). Ke─Ć sa pozrieme do Kr├ítkeho slovn├şka slovensk├ęho jazyka zist├şme aj to, ┼że urobi┼ą k├│piu znamen├í odp├şsa┼ą. Samozrejme, slovo odp├şsa┼ą m├í hne─Ć nieko─żko ─Ćal┼í├şch v├Żznamov. V kore┼ípondencii m├┤┼żeme na nie─Źo p├şsomne odpoveda┼ą. V ├║─Źtovn├şctve zase m├┤┼żeme nie─Źo vyl├║─Źi┼ą z evidencie, resp. odpo─Ź├şta┼ą/odr├íta┼ą. Bu─Ćme jedine─Źn├Ż a neodpisujme a ke─Ć u┼ż potrebujeme nie─Źo odkop├şrova┼ą, uve─Ćme origin├ílny p├┤vod. Podobn├ę ├Üvodzovky ­čôŁ Kore┼ípondencia Okop├şrova┼ą? ­čôŁ Kore┼ípondencia
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Desatinn├ę ─Ź├şsla

V├Żraz ÔÇ×cel├íÔÇť m├í v jednotliv├Żch desatinn├Żch ─Ź├şslach tieto tvary: nula cel├Żch (jednotiek), jedna cel├í (jednotka), dve cel├ę (jednotky), tri cel├ę (jednotky), ┼ítyri cel├ę (jednotky), p├Ą┼ą cel├Żch (jednotiek) ap. (pri─Źom slovo jednotka sa pri ─Ź├ştan├ş desatinn├Żch ─Ź├şsel nevyslovuje, je iba pom├┤ckou pri tvoren├ş spr├ívneho tvaru ─Ź├şsloviek vyjadruj├║cich po─Źet cel├Żch ─Ź├şsel). Podobn├ę Dotaz? ­čĺČ V┼íeobecn├ę Ka┼żdop├ídne? ­čĺČ V┼íeobecn├ę
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

t.j.

Skratka t. j. sa p├ş┼íe v┼żdy s medzerou. Vznikla zo spojenia to jest. Slovo jest je dnes u┼ż archaick├Ż tvar 3. osoby pr├ştomn├ęho ─Źasu slovesa by┼ą (dnes je), ktor├Ż sa pou┼ż├şva u┼ż iba v tejto skratke (skratka t. j. sa ─Ź├şta to jest). Podobn├ę Lom├ştko? ­čôŁ Kore┼ípondencia Z├ítvorky ­čôŁ Kore┼ípondencia
─î├şta┼ą ─Ćalej ›

Úvodzovky

├Üvodzovky sa v sloven─Źine p├ş┼íu v┼żdy dole (na za─Źiatku) a hore (na konci). Pri pou┼żit├ş vhodn├ęho p├şsma maj├║ podobu ─Ź├şsiel 99 a 66. V mnoh├Żch m├ędi├ích sa v┼íak stret├ívame s anglick├Żmi ├║vodzovkami, ktor├ę sa p├ş┼íu hore. Jedn├Żm z d├┤vodov nespr├ívneho z├ípisu m├┤┼że by┼ą absencia doln├Żch ├║vodzoviek na na┼íich kl├ívesniciach. Niektor├ş pou┼ż├şvatelia maj├║ aspo┼ł snahu nahradi┼ą doln├ę ├║vodzovky dvomi ─Źiarkami. Tento sp├┤sob v┼íak nie je spr├ívny, a preto v├ím pom├┤┼że kl├ívesov├í skratka Alt + 0132. Pri ─Źastom p├şsan├ş sa ju nau─Ź├şte naspam├Ą┼ą a va┼íe ─Źl├ínky bud├║ vyzera┼ą tak ako maj├║. Viac o v┼íetk├Żch pr├şpadoch p├şsania ├║vodzoviek sa dozviete v Pravidl├ích slovensk├ęho pravopisu (2000, kapitola 2.7. ├Üvodzovky, pozn├ímka k bodu 5). Podobn├ę Desatinn├ę ─Ź├şsla ­čôŁ Kore┼ípondencia, ­čĺČ V┼íeobecn├ę Vi─Ć pr├şlohu? ­čôŁ Kore┼ípondencia
─î├şta┼ą ─Ćalej ›